Tabela parametrów
Celulozę opisujemy na podstawie materiałów jednego producenta, ISOCELL, a pianę na podstawie zakresów PU Europe i dwóch kart wyrobów. Wartości innych wyrobów mogą się różnić. Przy zakupie wiąże karta konkretnego produktu.
| Parametr | Celuloza wdmuchiwana (ISOCELL) | Piana otwartokomórkowa (PU Europe / H2Foam Lite) | Piana zamkniętokomórkowa (PU Europe / Crossin Hard 36) |
|---|---|---|---|
| Postać | płatki z makulatury gazetowej z solami mineralnymi, wdmuchiwane maszyną | dwuskładnikowy natrysk, spieniany wodą | dwuskładnikowy natrysk ze spieniaczem fizycznym |
| λ, W/(m·K) | 0,037–0,039 (zależnie od kraju deklaracji) | 0,035–0,042 / 0,038 | 0,023–0,028 / λD 0,024–0,026 |
| Gęstość w przegrodzie | 30–60 kg/m³, zależnie od elementu i nachylenia | 8–15 kg/m³ / 6–8 kg/m³ | 35–60 kg/m³ / rdzeń ≥ 34 kg/m³ |
| Reakcja na ogień | B-s2,d0 | E lub F / E | E lub F / E |
| Ciepło właściwe | 2,11 kJ/(kg·K) | karty nie podają | karty nie podają |
| Opór dyfuzyjny μ | producent nie podaje liczby, pisze o dobrej paroprzepuszczalności | poniżej 15 / MU3,3 | 50–150 / ≥ 60 |
| Stosunek do wody | sorpcja i bufor wilgoci według producenta | niepolecana do kontaktu z wodą | komórki zamknięte ≥ 90% |
| Osiadanie | gęstość dobierana testem wibracyjnym, bez osiadania w badaniach producenta | przylega do podłoża | przylega do podłoża |
| Akustyka | producent: o ok. 3 dB (ścianki) i 5 dB (stropy) lepsze tłumienie niż maty z włókien | pochłanianie dźwięku ok. 0,5 | pochłanianie dźwięku ok. 0,3 |
Lambda celulozy zależy od kraju, w którym wyrób zadeklarowano: ISOCELL podaje 0,038 W/(m·K) dla Austrii i UE, 0,039 dla Niemiec i 0,037 dla Szwajcarii, a w broszurze o trwałości λD 0,037. Różnice w obrębie piany wynikają z budowy komórek i spieniacza, o czym piszemy w tekście o gęstości piany PUR.
Jak się wbudowuje: wdmuchiwanie a natrysk
Celulozę wdmuchuje się wężem z maszyny, która zwykle zostaje na samochodzie. ISOCELL opisuje to jako jeden produkt do dachów, ścian i stropów, niezależnie od tego, czy izolacja ma 16, czy 40 cm. Nie ma docinania i odpadów. Warunek jest jeden: przestrzenie do wypełnienia muszą być stabilne i odpowiednio od siebie oddzielone. Zwykle są to komory między krokwiami albo słupkami zamknięte płytą lub membraną; producent opisuje wdmuchiwanie bezpośrednio za paroizolację. Przy remoncie zamieszkanego poddasza celulozę można też wprowadzić od zewnątrz przez poszycie dachu, a na stropie nieużytkowego poddasza ISOCELL zaleca otwarty nadmuch.
Producent zwraca uwagę na pył: przy wdmuchiwaniu suchej makulatury powstaje pył, który ograniczają odciągi i sprzęt ochronny. Ma to znaczenie przy remoncie zamieszkanego domu.
Pianę natryskuje się agregatem bezpośrednio na podłoże. Karta H2Foam Lite wymienia drewno, mur, beton, płyty i membrany, temperaturę podłoża powyżej −15°C i brak wilgoci na powierzchni. Piana nie potrzebuje zamkniętej komory, bo przykleja się do połaci, więc można ją natrysnąć na deskowanie dachu od spodu bez dodatkowej okładziny. Przy natrysku i przez 24 h po nim osoby postronne powinny przebywać poza budynkiem (karta H2Foam Lite). Wbudowaną celulozę i pianę porównuje się więc nie tylko po parametrach, ale też po tym, jak wygląda dana przegroda przed pracami.
Gęstość i osiadanie
To najczęstsze pytanie przy celulozie. ISOCELL podaje, że wdmuchuje celulozę z określoną gęstością: 30–60 kg/m³ zależnie od elementu i kąta nachylenia. Gęstość ustala się w teście wibracyjnym: wypełniony element wzorcowy przez pół godziny drga na płycie wibracyjnej, a potem otwiera się go i sprawdza, czy materiał nie osiadł. Producent opisuje też przegrody otwarte po 17, 21 i 23 latach bez osiadania. To są dane i przykłady producenta, a nie niezależne badania.
Gęstość celulozy w przegrodzie łatwo sprawdzić rachunkiem: masa zużytej celulozy (liczba worków razy masa worka) podzielona przez objętość wypełnionych komór. Przy 10 m³ komór i gęstości 45 kg/m³ wychodzi 450 kg materiału. Jeśli zużyto wyraźnie mniej, gęstość jest niższa od zakładanej.
Piana nie osiada, bo przykleja się do podłoża, ale ma swoje wymagania: piana zamknięta musi być natryskiwana warstwami do 35 mm (Crossin Hard 36), a piana otwarta szybko rośnie w trakcie reakcji (karta H2Foam Lite podaje czas przyrastania 14–16 sekund).
Wilgoć i para wodna
ISOCELL opisuje celulozę jako materiał, który przepuszcza parę wodną, wchłania wilgoć we włókna i oddaje ją, czyli działa jak bufor. Według producenta jest to przydatne w przegrodach, które mogą wysychać tylko do wnętrza, na przykład w niewentylowanych dachach płaskich czy przy izolacji od środka. Producent pisze też, że przy wyższej wilgotności powietrza właściwości izolacyjne pozostają zachowane. Liczbowego μ celulozy w materiałach, które przejrzeliśmy, nie ma.
Piana otwarta ma niski opór dyfuzyjny (H2Foam Lite: MU3,3), więc para przez nią przechodzi, ale piana nie magazynuje wilgoci we włóknach. PU Europe nie poleca jej tam, gdzie możliwy jest bezpośredni kontakt z wodą. Piana zamknięta ma μ 50–150 i działa jak warstwa o dużym oporze dla pary. Która przegroda wymaga paroizolacji, rozstrzyga obliczenie dla konkretnego układu warstw. Pojęcia μ, Sd i punktu rosy objaśnia słownik.
Ogień
Celuloza ISOCELL ma klasę reakcji na ogień B-s2,d0. Producent pisze o niej jako o najwyższej klasie wśród palnych materiałów budowlanych i podaje sklasyfikowane przegrody od REI 30 do REI 90. Piana jako goły materiał ma klasę E albo F, a według PU Europe w układzie końcowym, na przykład za okładziną, jej klasyfikacja może sięgnąć B-s1,d0. Klasa materiału to jednak nie odporność ogniowa przegrody, którą wyznacza się dla całego układu z okładzinami.
Lato i akustyka
Celuloza jest kilka razy cięższa od piany otwartej. Warstwa 25 cm waży 7,5–15 kg/m² celulozy (przy 30–60 kg/m³), a 2–3,75 kg/m² piany otwartej (przy 8–15 kg/m³). Przy cieple właściwym 2,11 kJ/(kg·K) podawanym przez ISOCELL taka warstwa celulozy gromadzi ok. 16–32 kJ na m² i stopień. Kart piany z ciepłem właściwym nie znaleźliśmy, więc pełnego porównania nie podajemy. Na temperaturę na poddaszu latem wpływają też kolor i rodzaj pokrycia, wentylacja dachu i okna.
ISOCELL przytacza badanie Holzforschung Austria, w którym przy tych samych szczelinach straty ciepła przez nieszczelności były przy lekkiej wełnie (ok. 10,7 kg/m³) o ok. 200% wyższe niż przy celulozie (ok. 52,7 kg/m³), oraz badanie FIW Monachium z o 50% niższą przepuszczalnością powietrza celulozy niż mat z włókien. Piana działa jako bariera powietrzna (PU Europe). W akustyce producent celulozy podaje o ok. 3 dB lepsze tłumienie niż maty z włókien w ściankach działowych i o 5 dB w stropach. PU Europe przypisuje pianie otwartej wskaźnik pochłaniania dźwięku ok. 0,5.
Co sprawdzić przed wyborem
- Dostęp do przegrody. Celulozę trzeba wdmuchać do komory albo nadmuchać na strop, więc przegroda musi być zamknięta z obu stron lub dostępna od góry. Przy remoncie zamieszkanego poddasza ISOCELL opisuje wprowadzenie celulozy od zewnątrz przez poszycie dachu. Piana wymaga dostępu do powierzchni, na którą się ją natryskuje.
- Gęstość i grubość w umowie. Dla celulozy: gęstość wdmuchiwania i ilość materiału. Dla piany: nazwa systemu, λD po starzeniu i grubość po natrysku.
- Pył albo zapach. Przy celulozie pył przy wdmuchiwaniu, przy pianie przerwa w przebywaniu w budynku podana w karcie.
- Wilgoć w przegrodzie. Żaden z tych materiałów nie naprawi nieszczelnego pokrycia dachu ani przecieku. Najpierw usuwa się źródło wody.
- Karta konkretnego wyrobu. Dane w tym tekście pochodzą od jednego producenta celulozy i dwóch producentów piany. Inny wyrób może mieć inną lambdę, gęstość i klasę ogniową.
Gdzie które
- Celuloza: stropy pod nieużytkowym poddaszem (otwarty nadmuch), ściany szkieletowe i dachy z zamkniętymi komorami, prefabrykacja domów drewnianych, przegrody o nieregularnych kształtach, do których jest dostęp przez otwory.
- Piana otwartokomórkowa: połacie dachu od spodu bez okładziny, poddasza z wieloma przejściami instalacji, miejsca, gdzie liczy się szczelność powietrzna bez dodatkowej pracy z membranami.
- Piana zamkniętokomórkowa: gdzie celuloza się nie nadaje: fundamenty i ściany w gruncie (z hydroizolacją), budynki gospodarcze z blachą narażoną na skropliny, dachy płaskie od zewnątrz. Odmiany piany opisujemy na stronie pianka PUR natryskowa.
To samo zestawienie dla wełny mineralnej, z liczbami dla pary wodnej i ognia, jest w tekście pianka PUR czy wełna.