Z czego powstaje pianka
Pianka natryskowa nie przyjeżdża na budowę w płytach. Wykonawca przywozi dwa płynne składniki w beczkach. Składnik A to izocyjanian, w karcie piany H2Foam Lite polimerowy MDI (PMDI). Składnik B to żywica, czyli mieszanka polioli z dodatkami. Agregat podgrzewa oba składniki i tłoczy je wężami do pistoletu, gdzie mieszają się w stałej proporcji. Dla H2Foam Lite jest to 1:1 objętościowo, a podgrzewacze ustawia się na 48–71°C (Huntsman). Inżynier Budownictwa (2018) podaje dla agregatów do piany i polimocznika 65–80°C i ciśnienie 80–200 barów.
Po zmieszaniu składniki reagują i rosną. Karta H2Foam Lite podaje czas kremowania 4–5 s i czas przyrastania 14–16 s. Huntsman pisze o pianie zamkniętokomórkowej Heatlok HFO, że w 5 sekund zwiększa objętość 30 razy. Pianę nakłada się warstwami, aż do grubości z projektu.
Różnica między rodzajami zaczyna się od tego, co spienia mieszaninę. Pianę otwartokomórkową spienia woda i powstający z niej dwutlenek węgla. W zamkniętokomórkowej pracuje fizyczny czynnik spieniający, który zostaje w zamkniętych komórkach (PU Europe, informator 22).
Zamknięta i otwarta: dwa różne materiały
PU Europe opisuje obie odmiany tak:
- Piana zamkniętokomórkowa ma co najmniej 90% zamkniętych komórek (klasa CCC4), gęstość 35–60 kg/m³, wytrzymałość na ściskanie 170–500 kPa i długotrwałą nasiąkliwość poniżej 2%. Jest sztywna i według PU Europe, zależnie od gęstości, może zwiększyć wytrzymałość części elementów nośnych, zwłaszcza drewnianych. Opór dyfuzyjny μ wynosi 50–150.
- Piana otwartokomórkowa ma zwykle poniżej 20% zamkniętych komórek (CCC1), gęstość 8–15 kg/m³ i wytrzymałość tylko 5–30 kPa. Dobrze przepuszcza parę wodną (μ poniżej 15) i lepiej pochłania dźwięk: współczynnik 0,5 wobec 0,3 dla piany zamkniętej.
PU Europe zaznacza, że w Europie nie ma oficjalnej definicji piany otwartokomórkowej i że są też systemy z większym udziałem komórek zamkniętych. Dlatego zawsze liczy się karta konkretnego systemu. Przykład skrajny: H2Foam Lite ma gęstość tylko 6–8 kg/m³. Skąd biorą się te różnice i co z nich wynika dla fundamentu, posadzki i dachu, piszemy w artykule o gęstości piany PUR.
Lambda z karty: wartość deklarowana, nie początkowa
Lambda piany zamkniętokomórkowej z czasem rośnie. Dlatego PU Europe wymaga, by deklarowana wartość uwzględniała starzenie według EN 12667 i EN 12939, i zabrania deklarowania wartości wstępnych. Dobrze to widać w deklaracji Crossin Hard 40. Wartość początkowa to 0,020 W/(m·K), a deklarowana λD po starzeniu wynosi 0,026 dla warstw poniżej 80 mm, 0,025 dla 80–119 mm i 0,024 od 120 mm (PCC, DoP z 07.02.2023). Piana otwartokomórkowa H2Foam Lite ma w karcie 0,038 W/(m·K).
W ofercie i w obliczeniach U liczy się λD. Jak czytać pozostałe pola karty i deklaracji, opisujemy w tekście lambda i karta techniczna pianki, a skróty wyjaśnia słownik.
Norma PN-EN 14315-1 i znak CE
Obie odmiany obejmuje norma PN-EN 14315-1. Dotyczy ona systemów natryskowych pianek PUR i PIR w stanie przed natryskiem. Od listopada 2014 każdy natryskowy system PU musi mieć znak CE według tej normy (PU Europe). Producent systemu wydaje deklarację właściwości użytkowych (DoP) z λD, klasą reakcji na ogień, nasiąkliwością i wytrzymałością.
W DoP jest też zamierzone zastosowanie. Deklaracja Crossin Hard 40 wymienia ściany, sufity, dachy, sufity podwieszane i podłogi, a fundamentów nie wymienia. Przy izolacji pod gruntem warto więc poprosić wykonawcę o kartę systemu, która przewiduje takie zastosowanie.
Gdzie którą stosować
Pianę zamkniętokomórkową stosuje się tam, gdzie liczy się sztywność i mała nasiąkliwość: na ściany fundamentowe i piwnic od zewnątrz, na dach płaski od zewnątrz, na blachę hal i budynków gospodarczych, na stropy i podłogi. Pianę otwartokomórkową stosuje się w poddaszach, dachach skośnych od środka, ścianach szkieletowych i stropach. Karta H2Foam Lite wymienia dachy, ściany, stropy, stropodachy, poddasza i przestrzenie podpodłogowe, wentylowane i niewentylowane.
Porównanie z wełną mineralną przy poddaszu jest w tekście pianka PUR czy wełna. Kiedy lepiej sprawdzi się fabryczna płyta niż natrysk, opisujemy na stronie płyty PIR i PUR.
Ograniczenia: słońce, ogień i woda
Promieniowanie UV. Piana nie jest odporna na UV (cenauslug.pl, sierpień 2026). Na dachu płaskim od zewnątrz i na cokole trzeba ją przykryć. Murator (kwiecień 2025) wymienia farbę silikonową, polimocznik i płynne powłoki poliuretanowe. Radzi też nie kształtować spadków dachu samą pianą, tylko wylewką.
Ogień. Piana zamkniętokomórkowa ma zwykle klasę reakcji na ogień E, w zakresie od C-s3,d0 do F. Otwartokomórkowej PU Europe przypisuje klasę F, choć karty części systemów deklarują E (H2Foam Lite, Crossin Hard 40). To klasy samego wyrobu. Według PU Europe układ końcowy z osłoną może osiągnąć B-s1,d0. Warunki techniczne zaliczają klasy E i F do wyrobów łatwo zapalnych (załącznik 3). W halach, na dużych dachach i w poddaszach mieszkalnych rozwiązanie ustala projektant.
Woda. Mała nasiąkliwość piany zamkniętokomórkowej nie czyni z niej hydroizolacji. Huntsman pisze o swojej pianie do fundamentów, że „is not a waterproofing product”. Przy wodzie gromadzącej się przy ścianie albo powyżej ław zaleca na pianę polimocznik, powłokę bitumiczną albo membranę drenażową. Pianę otwartokomórkową PU Europe odradza wszędzie, gdzie możliwy jest bezpośredni kontakt z wodą. Jak rozpoznać wodę napierającą, wyjaśniamy w tekście izolacja lekka, średnia czy ciężka. Powłokę na pianę opisuje strona polimocznik.
Bezpieczeństwo natrysku i szkolenie z diizocyjanianów
Od 24 sierpnia 2023 r. przemysłowe i profesjonalne użycie wyrobów zawierających co najmniej 0,1% diizocyjanianów wymaga ukończenia odpowiedniego szkolenia. Wprowadziło to rozporządzenie (UE) 2020/1149 zmieniające REACH (safeusediisocyanates.eu). Szkolenia mają trzy poziomy, a certyfikat odnawia się po 5 latach. Składnik A piany to izocyjanian, więc obowiązek dotyczy ekip natryskowych. Przed podpisaniem umowy można poprosić o potwierdzenie szkolenia.
W czasie natrysku obowiązują zasady z karty systemu. Karta H2Foam Lite wymaga, by wszyscy poza przeszkolonymi instalatorami byli poza budynkiem albo co najmniej 15 m od natrysku w czasie prac i przez 24 godziny po nich. W czasie natrysku wymaga wentylacji 40 wymian powietrza na godzinę. Inne systemy mogą mieć inne czasy, więc wiąże karta piany, którą stosuje wykonawca.
Ile kosztuje natrysk
Cena zależy od rodzaju piany, grubości i podłoża. Dla poddaszy pianą PUR w województwie śląskim kb.pl podaje 76,20 zł/m² netto (82,30 zł brutto) przy grubości do 10 cm i 139 zł/m² netto (150 zł brutto) przy 25–30 cm (kwiecień 2026). Firma z Radzionkowa podaje za pianę zamkniętokomórkową 5–8 cm na fundament 110–150 zł/m² brutto z materiałem (ewapur.pl, I połowa 2026). Więcej widełek dla poddaszy, fundamentów i dachów znajdziesz w zestawieniu ceny piany natryskowej. To orientacyjne ceny rynkowe. Dokładną cenę wykonawca podaje po oględzinach.