Trzy dokumenty i co z nich wynika
Przy pianie natryskowej spotkasz trzy dokumenty:
- Deklaracja właściwości użytkowych (DoP). Wydana zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 305/2011 „na wyłączną odpowiedzialność producenta” (tak brzmi formuła w DoP Crossin Hard 40). Od listopada 2014 r. wszystkie natryskowe systemy PU muszą mieć znak CE według PN-EN 14315-1 (PU Europe). Wyroby bez normy zharmonizowanej mają czasem krajową deklarację według ustawy o wyrobach budowlanych z 2004 r., jak masa Izolbet Dysperbit.
- Karta techniczna (TDS). Opisuje skład, warunki natrysku i parametry. PCC zaznacza w karcie Crossin Hard 40, że dane opierają się na badaniach laboratorium i doświadczeniach praktycznych i nie stanowią gwarancji właściwości gotowego wyrobu.
- Karta charakterystyki (SDS). Dotyczy bezpieczeństwa składników, osobno dla składnika poliolowego i izocyjanianowego. Do obliczeń cieplnych się jej nie używa.
Jedna ważna uwaga: część 1 normy PN-EN 14315-1 to specyfikacja systemu sztywnej pianki natryskowej przed aplikowaniem (PU Europe). Deklaracja opisuje więc system, a jakość warstwy na budowie zależy od wykonawcy. PU Europe pisze, że producent systemu i firma natryskująca mają obowiązek rzetelnie informować klientów o właściwościach wyrobu.
Deklaracja punkt po punkcie: Crossin Hard 40
| Punkt DoP | Co jest wpisane |
|---|---|
| 1. Kod identyfikacyjny | CROSSIN HARD 40, piana zamkniętokomórkowa natryskowa o niskiej gęstości |
| 2. Zamierzone zastosowanie | izolacja termiczna ścian, sufitów, dachów, sufitów podwieszanych i podłóg |
| 4. System oceny | System 3 |
| 5. Norma zharmonizowana | EN 14315-1:2013 |
| 6. Jednostki notyfikowane | Instytut Techniki Budowlanej (1488), Forschungsinstitut für Wärmeschutz (0751) |
| Reakcja na ogień | E |
| Krótkotrwała nasiąkliwość przy częściowym zanurzeniu Wp | 0,10 kg/m² |
| λmean,i / λ90/90 | 0,020 / 0,021 W/(m·K) |
| μ | ≥ 60 |
| Ściskanie przy 10% odkształceniu | CS(10/Y)200 |
| λD po starzeniu | 0,026 (poniżej 80 mm), 0,025 (80–119 mm), 0,024 (od 120 mm) W/(m·K) |
| Stabilność wymiarowa | DS(70,90)3, DS(−20,−)3 |
| Ciągłe spalanie żarzące | NPD (właściwość nieustalona) |
„NPD” oznacza, że producent danej właściwości nie deklaruje. Jeśli parametr ma znaczenie dla Twojej przegrody, a w deklaracji jest NPD, nie przyjmuj go z broszury ani z rozmowy.
λD, λ90/90 i wartość początkowa
W deklaracji Crossin Hard 40 są trzy lambdy. λmean,i 0,020 W/(m·K) i λ90/90 0,021 W/(m·K) to wartości ze świeżej piany. λD 0,024–0,026 W/(m·K) to wartość po starzeniu. Według PU Europe deklarowana lambda piany natryskowej musi uwzględniać starzenie, wyznaczone według EN 12667 (a dla grubszych wyrobów EN 12939) z regułami statystycznymi normy wyrobu, a wartości wstępnych nie wolno używać do deklarowania właściwości.
Różnica nie jest mała. Ta sama warstwa 10 cm ma przy λ 0,020 opór 5,0 m²·K/W, a przy λD 0,025 tylko 4,0 m²·K/W. Jeśli oferta albo kalkulator podaje „lambdę 0,020”, zapytaj, czy to wartość po starzeniu.
W tej deklaracji λD zależy od grubości: im grubsza warstwa, tym niższa wartość. Do obliczeń bierze się λD dla grubości projektowanej. Gęstość, od której zależy wytrzymałość piany, opisujemy w tekście o gęstości piany PUR.
Opór cieplny R
Opór cieplny warstwy to grubość w metrach podzielona przez λ. Deklaracje podają gotową tabelę RD. W DoP Crossin Hard 40: 50 mm to 1,953 m²·K/W, 100 mm to 4,000, 120 mm to 5,000, 200 mm to 8,333. Własny rachunek daje prawie to samo: 0,10 / 0,025 = 4,0. Przy cienkich warstwach tabela jest nieco wyższa niż rachunek (50 mm: 1,953 w tabeli, 1,923 z dzielenia przez 0,026), a przy 88 mm tabela podaje 3,500, czyli nieco mniej niż 0,088 / 0,025 = 3,52. Różnice są małe, ale do obliczeń przyjmij jedną metodę.
Karty płyt zaokrąglają RD wyraźniej. Holcim podaje dla styropianu Wodoodporny Fundament 100-036 grubości 10 mm RD 0,25, choć 0,010 / 0,036 daje 0,28. Arkusz PCC „Izolacja fundamentu” podaje przy RD także U, na przykład 0,250 W/(m²·K) dla 100 mm. To odwrotność samego oporu piany, bez muru i oporów przejmowania ciepła, więc nie jest to U całej ściany.
Kod oznaczenia i klasy
Płyty z norm PN-EN 13163 (EPS) i 13162 (wełna) mają kod oznaczenia, w którym zapisane są deklarowane klasy. Karta Austrotherm EPS 100 PREMIUM HYDRO podaje kod EPS EN 13163 T2-L3-W3-Sb5-P10-CS(10)100-BS150-DS(N)5-DS(70,-)2-DLT(1)5-WL(T)5. Według tej karty oznacza to: grubość ±2 mm (T2), długość i szerokość ±0,6% (L3, W3), prostokątność ±5 mm na 1000 mm (Sb5), płaskość ±10 mm na 1000 mm (P10), ściskanie ≥ 100 kPa (CS(10)100), zginanie ≥ 150 kPa (BS150), stabilność wymiarową ±0,5% w warunkach normalnych i ≤ 2% w 70°C, odkształcenie pod obciążeniem i temperaturą ≤ 5% (DLT(1)5) oraz nasiąkliwość przy długotrwałym zanurzeniu ≤ 5% (WL(T)5). Wełna ROCKWOOL SUPERROCK ma kod MW-EN 13162-T2-WL(P)-AW0,90-MU1, gdzie AW to pochłanianie dźwięku, a MU1 opór dyfuzyjny.
Deklaracja piany Crossin Hard 40 nie ma takiego jednego kodu, tylko listę charakterystyk. Dla piany ważna jest klasa zawartości komórek zamkniętych z PN-EN 14315-1:
| Klasa | Komórki zamknięte |
|---|---|
| CCC1 | poniżej 20% |
| CCC2 | 20–80% |
| CCC3 | powyżej 80% do 89% |
| CCC4 | co najmniej 90% |
Pianę zamkniętokomórkową opisuje klasa CCC4, otwartokomórkową zwykle CCC1 (PU Europe, 2025). Karta Crossin Hard 40 podaje zawartość komórek zamkniętych co najmniej 90% według PN-EN ISO 4590.
Klasa reakcji na ogień
Piany natryskowe mają zwykle klasę E albo F. Według PU Europe to klasy gołej piany, a w układzie końcowym, na przykład za okładziną, klasyfikacja może sięgnąć B-s1,d0. Czytając kartę, sprawdź, czego klasa dotyczy: samego wyrobu czy układu z okładziną. Dla porównania wełna skalna ma w kartach klasę A1, a płyty PIR klasę E albo F zależnie od okładziny, co opisujemy w tekście PUR a PIR.
Gdy dokumenty się różnią
Dokumenty jednego wyrobu nie zawsze mówią to samo. Dla Crossin Hard 40:
- deklaracja z lutego 2023 r. podaje CS(10/Y)200, a karta techniczna z czerwca 2025 r. i arkusz „Izolacja fundamentu” 250 kPa;
- deklaracja wymienia ściany, sufity, dachy i podłogi, a karta techniczna dodaje piwnice, fundamenty, zbiorniki i rurociągi.
Do porównań i obliczeń przyjmuj wartość z deklaracji, bo za nią producent odpowiada. Jeśli zastosowanie, którego potrzebujesz, jest tylko w karcie, poproś o potwierdzenie na piśmie albo o aktualną deklarację.
Przykład: sprawdzenie oferty
Oferta podaje: „piana zamkniętokomórkowa 10 cm, λ 0,020, R = 5,0”. Rachunek jest poprawny, ale dla wartości początkowej. Według deklaracji Crossin Hard 40 warstwa 100 mm ma RD 4,000 m²·K/W, bo λD dla tej grubości wynosi 0,025. Żeby uzyskać R 5,0, potrzeba 120 mm (RD 5,000). Różnica to 2 cm piany na całej powierzchni, czyli ok. 20% materiału więcej.
Drugi przykład: oferta „piana 40 kg/m³” bez nazwy systemu. Gęstość nie wystarczy, żeby ocenić izolacyjność i wytrzymałość. Poproś o nazwę systemu i deklarację, a potem porównaj λD, CS(10) i zastosowanie z tym, czego potrzebujesz.
Deklaracje i karty publikują zwykle producenci systemów na swoich stronach. Numer deklaracji jest też w karcie technicznej: karta Crossin Hard 40 odsyła do DoP nr 30DOP-2022-PL.
Czego szukać w karcie przy fundamentach
- Zastosowanie pod gruntem. W deklaracji albo w karcie musi być wpisane wprost. Przykład z Crossin pokazuje, że trzeba czytać oba dokumenty.
- Komórki zamknięte co najmniej 90% (CCC4). Piany otwartej nie stosuje się tam, gdzie możliwy jest kontakt z wodą (PU Europe).
- Nasiąkliwość i metoda badania. Wp to krótkotrwała nasiąkliwość w kg/m² (Crossin: 0,10). PU Europe w wersji z 2025 r. podaje dla piany zamkniętej krótkotrwałą nasiąkliwość poniżej 0,3 kg/m², a polska wersja z 2013 r. długotrwałą poniżej 2% według EN 12087. To różne badania i nie należy ich mieszać.
- Ściskanie, jeśli izolacja przenosi obciążenie, na przykład pod posadzką.
- Warunki natrysku. Karta Crossin Hard 40 podaje temperaturę podłoża 15–50°C, otoczenia 15–35°C, wilgotność powietrza do 70% i wilgotność podłoża porowatego do 15%. Wykonawca powinien je zmierzyć przed natryskiem.
- Hydroizolacja. Arkusz PCC pokazuje warstwę hydroizolacji pod pianą, a Huntsman pisze o swojej pianie do fundamentów, że nie jest produktem hydroizolacyjnym. Jaki układ warstw wybrać, zależy od obciążenia wodą, o czym piszemy w tekście o izolacji lekkiej, średniej i ciężkiej.
Pojęcia z tego tekstu (λ, R, U, μ, DoP, PN-EN 14315) zebraliśmy w słowniku.